Uitleg stoom sterilisatie

Sterilisatie door vochtige verhitting (stoom sterilisatie)

Sterilisatie met stoom is in de gezondheidszorg de meest toegepaste vorm van sterilisatie. Dit procedé is zeer effectief tegen alle micro-organismen en goed toepasbaar voor hittebestendige instrumenten, textiel en vloeistoffen. De kosten per gesteriliseerd voorwerp zijn relatief laag. Verzadigde stoom is een zeer efficiënte energiedrager, met een enorm verwarmend en penetrerend vermogen.

Voor een effectief sterilisatieproces zijn drie zaken essentieel:

  1. De stoom moet alle te steriliseren oppervlakken kunnen bereiken
    Stoom heeft een goed doordringend vermogen en die wordt nog versterkt door de verhoogde druk in de autoclaaf. Toch kan de aanwezigheid van lucht de penetratie belemmeren. Voor de sterilisatie van verpakte en holle voorwerpen is een vacuüm autoclaaf dan ook noodzakelijk. Verlengen van de sterilisatietijd om slechte luchtverwijdering te compenseren, is niet zinvol.
  1. De stoom moet verzadigd en droog zijn.
    Verzadigde stoom staat op het punt staat om te condenseren. In verzadigde stoom is er een strikt verband tussen druk en temperatuur. Is de temperatuur te hoog voor de heersende druk, dan spreken we van oververhitte stoom. De warmteoverdracht is daarin lager dan in verzadigde stoom, waardoor het proces gaat verlopen als droge hitte-sterilisatie. Bovendien is vocht noodzakelijk voor de coagulatie, waardoor de effectiviteit bij droge sterilisatie lager uitvalt dan men zou verwachten.
  1. Er moet een juiste verhouding zijn tussen temperatuur en duur van het proces.
    In verzadigde stoom bepalen de temperatuur en de duur van het sterilisatieproces samen de effectiviteit van het proces. Hoe hoger de temperatuur is en hoe langer het proces duurt, des te sterker is de af-doding. Voor specifieke toepassingen kunnen deze parameters berekend worden op basis van het aantal en het type micro-organismen dat op een product voorkomt; de zogenaamde bioburden. Voor de meeste toepassingen is het gebruikelijk om een zogenaamde ‘overkill’ toe te passen. Enkele standaard processen zijn bijvoorbeeld:
    – 134°C – 4 minuten sterilisatietijd
    – 121°C – 15 minuten sterilisatietijd

    Extra informatie stoom sterilisatie: https://www.rivm.nl/sterilisatie